Cada mañana, grupos de turistas equipados con cascos, guantes y bicicletas de alta gama son transportados hasta La Cumbre, a más de 4.700 metros sobre el nivel del mar.
Każdego ranka, grupy turystów wyposażone w kaski, rękawice i wysokiej klasy rowery są transportowane do La Cumbre, ponad 4700 metrów nad poziomem morza.
—No puedo prometer que el artículo salvará el puesto —dijo la periodista—, pero puedo contar la verdad: hoy probé una receta que una familia casi olvidó.
—Nie mogę obiecać, że artykuł uratuje stoisko —powiedziała dziennikarka—, ale mogę powiedzieć prawdę: dziś spróbowałam przepisu, o którym rodzina niemal zapomniała.
La contaminación, la urbanización y la introducción de especies invasoras como la tilapia y la carpa habían diezmado la población de ajolotes salvajes.
Zanieczyszczenie, urbanizacja i wprowadzenie inwazyjnych gatunków jak tilapia i karp zdzieciesiątkowały populację dzikich aksolotli.
Existía un patrón claro: un aumento abrupto y sostenido, superior al 15% mensual en el precio del mate, había precedido a cada una de las grandes recesiones de las últimas tres décadas con una antelación de entre tres y seis meses.
Istniał wyraźny wzorzec: gwałtowny i trwały wzrost, przekraczający 15% miesięcznie ceny mate, poprzedzał każdą z wielkich recesji ostatnich trzech dekad z wyprzedzeniem od trzech do sześciu miesięcy.
La contaminación, la urbanización y la introducción de especies invasoras como la tilapia y la carpa habían diezmado la población de ajolotes salvajes.
Zanieczyszczenie, urbanizacja i wprowadzenie inwazyjnych gatunków jak tilapia i karp zdzieciesiątkowały populację dzikich aksolotli.
Para ella, la tradición no era un recuerdo muerto: era un material vivo que podía transformarse, discutir con el presente y hasta incomodar.
Dla niej tradycja nie była martwym wspomnieniem: była żywym materiałem, który można było przekształcać, spierać się z teraźniejszością, a nawet uwierać.
Era un reconocimiento poco común para una artista latinoamericana y, más aún, para una mujer sin formación académica tradicional que trabajaba con materiales modestos.
Było to rzadkie uznanie dla latynoamerykańskiej artystki a tym bardziej dla kobiety bez tradycyjnego wykształcenia akademickiego która pracowała ze skromnymi materiałami.
Jakeline, en cambio, veía señales: una nube que anunciaba lluvia, las huellas de una cabra o el color de una planta capaz de encontrar humedad bajo la tierra.
Jakeline natomiast dostrzegała sygnały: chmurę zwiastującą deszcz, ślady kozy albo kolor rośliny zdolnej znaleźć wilgoć pod ziemią.
Inne znaczenia: doznać szkód · cierpieć na chorobę
Clara mira la pregunta. ¿Está bien? No. No está bien. Su madre está muerta. Ha estado mintiendo durante días. Y ahora tiene que decir la verdad. Tiene que herir a esta mujer que ya sufre tanto.
Clara patrzy na pytanie. Czy wszystko w porządku? Nie. Nie jest w porządku. Jej matka nie żyje. Kłamała od wielu dni. A teraz musi powiedzieć prawdę. Musi zranić tę kobietę, która już i tak tak bardzo cierpi.
Conducir aquí requería una regla local particular: para que los conductores pudieran ver mejor la rueda exterior, se conducía por la izquierda, contrario al resto del país.
Jazda tutaj wymagała szczególnej lokalnej zasady: aby kierowcy mogli lepiej widzieć zewnętrzne koło, jechało się po lewej stronie, wbrew zasadom obowiązującym w reszcie kraju.
No predecía una fecha exacta, pero señalaba un aumento de tensión subterránea que coincidía con un ciclo descrito en una leyenda sobre el Quinto Sol, la era actual, cuyo fin
Nie przewidywał dokładnej daty, ale wskazywał na wzrost podziemnego napięcia który zbiegał się z cyklem opisanym w legendzie o Piątym Słońcu, obecnej erze, której koniec
Aprendieron a identificar las distintas especies, los mejores momentos para recolectarlas respetando sus ciclos de crecimiento y las técnicas de secado para preservar sus propiedades.
Nauczyli się identyfikować różne gatunki, najlepsze momenty na ich zbieranie z poszanowaniem ich cykli wzrostu oraz techniki suszenia pozwalające zachować ich właściwości.
Conducir aquí requería una regla local particular: para que los conductores pudieran ver mejor la rueda exterior, se conducía por la izquierda, contrario al resto del país.
Jazda tutaj wymagała szczególnej lokalnej zasady: aby kierowcy mogli lepiej widzieć zewnętrzne koło, jechało się po lewej stronie, wbrew zasadom obowiązującym w reszcie kraju.
A pesar de las pérdidas y del inmenso sufrimiento, la moral del ejército se mantuvo alta, impulsada por el liderazgo de San Martín y el objetivo sublime de la libertad.
Pomimo strat i ogromnego cierpienia, morale armii pozostało wysokie, napędzane przywództwem San Martína i wzniosłym celem wolności.
Mientras las Provincias Unidas del Río de la Plata luchaban por consolidar su independencia, el general José de San Martín, gobernador de Cuyo, tenía una visión mucho más audaz.
Podczas gdy Zjednoczone Prowincje La Platy walczyły o umocnienie swojej niepodległości, generał José de San Martín, gubernator Cuyo, miał znacznie śmielszą wizję.
Su hija, Elena, recién graduada en biología marina, compartía su inquietud, pero veía una solución donde su padre solo veía problemas.
Jego córka, Elena, świeżo upieczona absolwentka biologii morskiej, podzielała jego obawy, ale widziała rozwiązanie tam, gdzie jej ojciec widział tylko problemy.
Cruzando los datos del correo con los registros de inmigración y las listas de pasajeros de vuelos recientes, la policía identificó a un conocido contrabandista de arte internacional llamado Viktor Orlov.
Krzyżując dane e-maila z rejestrami imigracyjnymi i listami pasażerów ostatnich lotów, policja zidentyfikowała znanego międzynarodowego przemytnika dzieł sztuki o nazwisku Wiktor Orłow.
Pero, al mirarlas con atención, aparecían otra realidad: una mesa sin comida, una cárcel, soldados en una esquina o familias esperando frente a una oficina pública.
Jednak gdy przyglądano im się uważnie, ukazywała się inna rzeczywistość: stół bez jedzenia, więzienie, żołnierze stojący na rogu lub rodziny czekające przed urzędem publicznym.
solo quizás, la clave para proteger el futuro de su ciudad había estado esperando durante siglos, oculta a plena vista en las historias de sus ancestros.
tylko być może, klucz do ochrony przyszłości jej miasta czekał przez wieki, ukryty na widoku w historiach jej przodków.
Demostró que, con determinación, una planificación impecable y un liderazgo inspirador, se podían superar los obstáculos más formidables en la búsqueda de la libertad.
Pokazało to, że dzięki determinacji, nienagannemu planowaniu i inspirującemu przywództwu, można pokonać najgroźniejsze przeszkody w dążeniu do wolności.
No sonaba perfecta, pero precisamente por eso la frase parecía verdadera: una voz había comenzado el reconocimiento y otra, demasiado tarde, lo terminaba.
Nie brzmiała idealnie, ale właśnie dlatego ta fraza wydawała się prawdziwa: jeden głos rozpoczął pozdrowienie a drugi, zbyt późno, je kończył.
Era una franja de pintura amarilla que entraba por la puerta principal de la biblioteca, cruzaba la sala de lectura y terminaba bajo el retrato de la madre de Julián.
Był to pas żółtej farby który wchodził przez główne drzwi biblioteki, przecinał czytelnię i kończył się pod portretem matki Juliána.
A pesar de las pérdidas y del inmenso sufrimiento, la moral del ejército se mantuvo alta, impulsada por el liderazgo de San Martín y el objetivo sublime de la libertad.
Pomimo strat i ogromnego cierpienia, morale armii pozostało wysokie, napędzane przywództwem San Martína i wzniosłym celem wolności.
El ajolote, con su apariencia de eterno renacuajo sonriente y su asombrosa capacidad para regenerar extremidades e incluso partes de su cerebro, es un tesoro biológico y un símbolo cultural de México.
Aksolotl, z wyglądem wiecznie uśmiechniętej kijanki i swoją zadziwiającą zdolnością do regeneracji kończyn a nawet części mózgu, jest biologicznym skarbem i kulturowym symbolem Meksyku.
Incluso se reunió con líderes pehuenches, un pueblo indígena, para pedirles permiso para pasar por sus tierras, sabiendo que la noticia llegaría a oídos de sus enemigos.
Spotkał się nawet z wodzami Pehuenche, rdzennego ludu, aby prosić ich o pozwolenie na przejście przez ich ziemie, wiedząc, że wiadomość ta dotrze do uszu jego wrogów.
En la costa gallega, donde el verde de los montes se funde con el azul del Atlántico, se encuentra Pedramar, un pueblo que siempre había vivido al compás de las mareas.
Na wybrzeżu Galicji, gdzie zieleń wzgórz zlewa się z błękitem Atlantyku, znajduje się Pedramar, wioska, która zawsze żyła w rytm przypływów i odpływów.
Continuó trabajando en Cipactli por las noches, alimentándolo con datos sísmicos modernos y, a la vez, con interpretaciones de textos antiguos que obtenía de un historiador de la UNAM.
Kontynuowała pracę nad Cipactli w nocy, karmiąc go nowoczesnymi danymi sejsmicznymi i, jednocześnie, interpretacjami starożytnych tekstów które uzyskała od historyka z UNAM.
El padre de Inés, muerto seis meses atrás, había usado la propiedad como garantía de un préstamo, pero nadie encontraba los documentos que demostraban que ya lo había pagado.
Ojciec Inés, zmarły sześć miesięcy wcześniej, wykorzystał nieruchomość jako zabezpieczenie pożyczki, ale nikt nie mógł znaleźć dokumentów potwierdzających, że już ją spłacił.
Construido en la década de 1930 por prisioneros de guerra paraguayos, el camino era la única conexión entre La Paz, la capital administrativa de Bolivia, y la región amazónica de los Yungas.
Zbudowana w latach 30. XX wieku przez paragwajskich jeńców wojennych, droga była jedynym połączeniem między La Paz, administracyjną stolicą Boliwii, a amazońskim regionem Yungas.
Los pisos superiores están formados por adolescentes y, en la cima de todo, dos niños muy pequeños y valientes: el 'dos', el 'acotxador' y, por último, la 'enxaneta'.
Górne poziomy są tworzone przez nastolatków i, na samym szczycie, dwoje bardzo małych i dzielnych dzieci: 'dos', 'acotxador' i, na końcu, 'enxaneta'.
El uniforme había pertenecido a Clara Vicente, una enfermera voluntaria durante la batalla de Teruel, uno de los episodios más duros de la Guerra Civil española.
Mundur należał wcześniej do Clary Vicente, ochotniczej pielęgniarki podczas bitwy pod Teruelem, jednego z najcięższych epizodów hiszpańskiej wojny domowej.
El tren sale de la ciudad a las dos. Lucía está en el asiento doce. Mira por la ventana. Los campos son llanos, marrones y muy anchos. No ha soltado el teléfono.
Pociąg odjechał z miasta o drugiej. Lucía siedzi na miejscu dwunastym. Patrzy przez okno. Pola są płaskie, brązowe i bardzo szerokie. Nie odłożyła jeszcze telefonu.
para formar la última plataforma, y la enxaneta, que a menudo no tiene más de cinco o seis años, trepa sobre él y levanta un brazo con cuatro dedos extendidos, simbolizando la bandera catalana.
by utworzyć ostatnią platformę, a 'enxaneta', która często ma nie więcej niż pięć lub sześć lat, wspina się na niego i unosi ramię z czterema wyciągniętymi palcami, symbolizując katalońską flagę.
Valeria miró el mensaje del número desconocido: 'Hay más.' No respondió. Cerró ese chat y abrió otro. Lucía. Amiga de las dos. Valeria empezó a escribir.
Valeria spojrzała na wiadomość z nieznanego numeru: „Jest coś więcej”. Nie odpowiedziała. Zamknęła ten czat i otworzyła inny. Lucía. Przyjaciółka ich obu. Valeria zaczęła pisać.
Mientras sus colegas se fiaban exclusivamente de los datos de las placas tectónicas y los patrones históricos registrados, Sofía había empezado a explorar una fuente de información mucho más antigua:
Podczas gdy jej koledzy polegali wyłącznie na danych z płyt tektonicznych i historycznych wzorcach zarejestrowanych, Sofía zaczęła badać źródło informacji znacznie starsze:
Construido en la década de 1930 por prisioneros de guerra paraguayos, el camino era la única conexión entre La Paz, la capital administrativa de Bolivia, y la región amazónica de los Yungas.
Zbudowana w latach 30. XX wieku przez paragwajskich jeńców wojennych, droga była jedynym połączeniem między La Paz, administracyjną stolicą Boliwii, a amazońskim regionem Yungas.
Describió cómo una persona, después de aplicarse un bálsamo con estas hierbas, caería en un sueño profundo y experimentaría visiones tan reales que, al despertar, juraría haberlas vivido.
Opisała, jak osoba, po nałożeniu balsamu z tymi ziołami, zapadłaby w głęboki sen i doświadczyła wizji tak realnych że po przebudzeniu przysięgałaby, że je przeżyła.
La contaminación, la urbanización y la introducción de especies invasoras como la tilapia y la carpa habían diezmado la población de ajolotes salvajes.
Zanieczyszczenie, urbanizacja i wprowadzenie inwazyjnych gatunków jak tilapia i karp zdzieciesiątkowały populację dzikich aksolotli.
Al final del recorrido, con la ropa manchada de barro y el corazón aún acelerado, los ciclistas reciben una camiseta que proclama con orgullo: “Yo sobreviví a la Ruta de la Muerte”.
Na koniec trasy, z ubraniami poplamionymi błotem i sercem wciąż bijącym mocno, rowerzyści otrzymują koszulkę która dumnie głosi: „Przeżyłem Drogę Śmierci”.
Los mensajes permanecen en la pantalla. Clara espera. El teléfono muestra que Luz está escribiendo. Luego la escritura se detiene. Luego comienza de nuevo. Luego se detiene. Silencio.
Wiadomości widnieją na ekranie. Clara czeka. Telefon pokazuje, że Luz pisze. Potem pisanie ustaje. Potem zaczyna się znowu. Potem znów stop. Cisza.
La contaminación, la urbanización y la introducción de especies invasoras como la tilapia y la carpa habían diezmado la población de ajolotes salvajes.
Zanieczyszczenie, urbanizacja i wprowadzenie inwazyjnych gatunków jak tilapia i karp zdzieciesiątkowały populację dzikich aksolotli.
No lo arreglan todo. Tres años no desaparecen. Pero el chat está abierto. Los mensajes son azules. El café es grande. Y Rosa está en su silla, a la luz de la mañana, con sus dos hijas —una en la habitación, una en el teléfono, ambas suyas.
Nie naprawiają wszystkiego. Trzy lata nie znikają. Ale czat jest otwarty. Wiadomości są niebieskie. Kawa jest duża. A Rosa siedzi w swoim fotelu, w porannym świetle, ze swoimi dwiema dziewczynami — jedną w pokoju, drugą w telefonie, obie są jej.
Mientras sus colegas se fiaban exclusivamente de los datos de las placas tectónicas y los patrones históricos registrados, Sofía había empezado a explorar
Podczas gdy jej koledzy polegali wyłącznie na danych z płyt tektonicznych i historycznych wzorcach zarejestrowanych, Sofía zaczęła badać
Cipactli no solo había indicado una alta probabilidad de un sismo significativo en esa ventana de tiempo, sino que también había señalado la zona del epicentro con una precisión asombrosa.
Cipactli nie tylko wskazał wysokie prawdopodobieństwo znaczącego trzęsienia ziemi w tym oknie czasowym, ale także wskazał strefę epicentrum z zadziwiającą precyzją.
Pero algunos europeos observaban sus telas como si fueran artesanía pintoresca: objetos curiosos de un país lejano, interesantes por su origen, aunque no necesariamente dignos de un museo.
Jednak niektórzy Europejczycy oglądali jej tkaniny jak malownicze rękodzieło: osobliwe przedmioty z odległego kraju, interesujące ze względu na swoje pochodzenie, choć niekoniecznie godne muzeum.
Se rieron hasta que les dolió el estómago. Hasta que las lágrimas corrieron por sus caras. Porque era tan absurdo, tan imposible, tan perfectamente ridículo.
Śmiali się, aż rozbolały ich brzuchy. Aż łzy popłynęły im po twarzach. Ponieważ było to tak absurdalne, tak niemożliwe, tak doskonale niedorzeczne.
Su abuela, Elena, una mujer de mirada sabia y manos marcadas por décadas en la cocina, mantenía una calma que a Sofía le parecía casi irracional.
Jej babcia, Elena, kobieta o mądrym spojrzeniu i dłoniach naznaczonych dziesięcioleciami spędzonymi w kuchni, zachowywała spokój który Sofii wydawał się niemal irracjonalny.
También había cansancio: defender el territorio significaba asistir a reuniones lejanas, entender documentos complicados y explicar una y otra vez por qué el agua era necesaria.
Było też zmęczenie: obrona terytorium oznaczała uczestnictwo w odległych zebraniach, rozumienie skomplikowanych dokumentów i wielokrotne wyjaśnianie, dlaczego woda była niezbędna.
Jakeline ya trabajaba como defensora de los derechos humanos y formaba parte de Fuerza de Mujeres Wayuu, una organización dirigida por mujeres indígenas.
Jakeline pracowała już jako obrończyni praw człowieka i należała do Fuerza de Mujeres Wayuu, organizacji kierowanej przez rdzenne kobiety.
El ajolote, con su apariencia de eterno renacuajo sonriente y su asombrosa capacidad para regenerar extremidades e incluso partes de su cerebro, es un tesoro biológico y un símbolo cultural de México.
Aksolotl, z wyglądem wiecznie uśmiechniętej kijanki i swoją zadziwiającą zdolnością do regeneracji kończyn a nawet części mózgu, jest biologicznym skarbem i kulturowym symbolem Meksyku.
Demostró que, con determinación, una planificación impecable y un liderazgo inspirador, se podían superar los obstáculos más formidables en la búsqueda de la libertad.
Pokazało to, że dzięki determinacji, nienagannemu planowaniu i inspirującemu przywództwu, można pokonać najgroźniejsze przeszkody w dążeniu do wolności.
Dos días antes, los alcaldes de Valdemora y San Lázaro habían firmado un acuerdo para resolver una disputa territorial de más de treinta años.
Dwa dni wcześniej burmistrzowie Valdemory i San Lázaro podpisali porozumienie w celu rozwiązania sporu terytorialnego trwającego ponad trzydzieści lat.
Era un reconocimiento poco común para una artista latinoamericana y, más aún, para una mujer sin formación académica tradicional que trabajaba con materiales modestos.
Było to rzadkie uznanie dla latynoamerykańskiej artystki a tym bardziej dla kobiety bez tradycyjnego wykształcenia akademickiego która pracowała ze skromnymi materiałami.
Cuando el sol comenzó a ocultarse tras los edificios y el sabor de la yerba se había lavado por completo, Sofía miró la calabaza y anunció: "Bueno, creo que este mate está lavado".
Kiedy słońce zaczęło chować się za budynkami a smak yerby całkowicie się wypłukał, Sofía spojrzała na tykwę i oznajmiła: „Cóż, myślę, że to mate jest 'wypłukane'”.
"Decían que cada ingrediente representaba a una persona distinta del mundo, y solo juntos creaban la perfección", explicaba Elena mientras removía la pasta oscura y brillante.
„Mówiły, że każdy składnik reprezentuje inną osobę na świecie, i tylko razem tworzą doskonałość”, wyjaśniała Elena, mieszając ciemną, błyszczącą pastę.
"La psicología es tan importante como la fuerza", continué, viendo cómo nuestros 'segons' y 'terços', el segundo y tercer piso, se asentaban en su lugar.
„Psychologia jest równie ważna jak siła”, kontynuowałem, widząc, jak nasi 'segons' i 'terços', drugie i trzecie piętro, zajmowali swoje miejsca.
una civilización había vivido durante siglos sobre un terreno tan inestable, era lógico que hubieran desarrollado una comprensión profunda de sus ritmos.
cywilizacja żyła przez wieki na tak niestabilnym gruncie, było logiczne, że rozwinęli głębokie zrozumienie jego rytmów.
Desde la bahía llegaban rumores contradictorios: que un barco colombiano iba a bombardear la ciudad, que los soldados enviados desde Barranquilla habían quedado detenidos en Colón y que los dirigentes separatistas ya controlaban los cuarteles.
Z zatoki docierały sprzeczne pogłoski: że kolumbijski statek miał zbombardować miasto, że żołnierze wysłani z Barranquilli zostali zatrzymani w Colón i że przywódcy separatystów już kontrolowali koszary.
Cruzando los datos del correo con los registros de inmigración y las listas de pasajeros de vuelos recientes, la policía identificó a un conocido contrabandista de arte internacional llamado Viktor Orlov.
Krzyżując dane e-maila z rejestrami imigracyjnymi i listami pasażerów ostatnich lotów, policja zidentyfikowała znanego międzynarodowego przemytnika dzieł sztuki o nazwisku Wiktor Orłow.
Un día, mientras ayudaba a descargar cajas de algas secas listas para ser enviadas, le confesó: 'Nunca hubiera creído que estas plantas que siempre ignoramos salvarían nuestro hogar.
Pewnego dnia, pomagając rozładowywać skrzynie suszonych alg gotowe do wysyłki, wyznał jej: 'Nigdy nie przyszłoby mi do głowy, że te rośliny, które zawsze ignorujemy, uratują nasz dom.
La contaminación, la urbanización y la introducción de especies invasoras como la tilapia y la carpa habían diezmado la población de ajolotes salvajes.
Zanieczyszczenie, urbanizacja i wprowadzenie inwazyjnych gatunków jak tilapia i karp zdzieciesiątkowały populację dzikich aksolotli.
Desde la bahía llegaban rumores contradictorios: que un barco colombiano iba a bombardear la ciudad, que los soldados enviados desde Barranquilla habían quedado detenidos en Colón y que los dirigentes separatistas ya controlaban los cuarteles.
Z zatoki docierały sprzeczne pogłoski: że kolumbijski statek miał zbombardować miasto, że żołnierze wysłani z Barranquilli zostali zatrzymani w Colón i że przywódcy separatystów już kontrolowali koszary.
Mientras Leo sorbía el líquido amargo y herbal a través de la bombilla, observó a los grupos de amigos y familias a su alrededor, todos compartiendo un solo mate que pasaba de mano en mano.
Gdy Leo sączył gorzki, ziołowy płyn przez bombillę, obserwował grupy przyjaciół i rodziny wokół niego, wszyscy dzielący jedno mate, które przechodziło z rąk do rąk.
Cada mañana, grupos de turistas equipados con cascos, guantes y bicicletas de alta gama son transportados hasta La Cumbre, a más de 4.700 metros sobre el nivel del mar.
Każdego ranka, grupy turystów wyposażone w kaski, rękawice i wysokiej klasy rowery są transportowane do La Cumbre, ponad 4700 metrów nad poziomem morza.
Semanas después, mientras la propuesta de Elena era evaluada por las autoridades, una nueva investigación reveló una noticia desalentadora: se estimaba que quedaban menos de treinta ajolotes por kilómetro cuadrado en los canales.
Kilka tygodni później, podczas gdy propozycja Eleny była oceniana przez władze, nowe badania ujawniły zniechęcającą wiadomość: oszacowano, że pozostało mniej niż trzydzieści aksolotli na kilometr kwadratowy w kanałach.
Cipactli no solo había indicado una alta probabilidad de un sismo significativo en esa ventana de tiempo, sino que también había señalado la zona del epicentro con una precisión asombrosa.
Cipactli nie tylko wskazał wysokie prawdopodobieństwo znaczącego trzęsienia ziemi w tym oknie czasowym, ale także wskazał strefę epicentrum z zadziwiającą precyzją.
Cuando el sol comenzó a ocultarse tras los edificios y el sabor de la yerba se había lavado por completo, Sofía miró la calabaza y anunció: "Bueno, creo que este mate está lavado".
Kiedy słońce zaczęło chować się za budynkami a smak yerby całkowicie się wypłukał, Sofía spojrzała na tykwę i oznajmiła: „Cóż, myślę, że to mate jest 'wypłukane'”.
Su plan consistía en utilizar biotecnología avanzada para fortalecer genéticamente a los ajolotes criados en cautiverio antes de reintroducirlos en la naturaleza.
Jej plan polegał na wykorzystaniu zaawansowanej biotechnologii w celu genetycznego wzmocnienia aksolotli hodowanych w niewoli przed ponownym wprowadzeniem ich do środowiska naturalnego.
Un emoji. No un 'sí'. No un 'claro que sí'. Solo un emoji. Valeria puso el teléfono sobre el lavabo. Miró su propio reflejo en el espejo. Tenía el vestuario puesto. El show empezaba en cuarenta minutos.
Emoji. Nie „tak”. Nie „oczywiście, że tak”. Tylko emoji. Valeria odłożyła telefon na umywalkę. Spojrzała na swoje odbicie w lustrze. Miała na sobie kostium. Show zaczynał się za czterdzieści minut.
La supervivencia del ajolote mexicano no dependerá de una única solución milagrosa, sino de la improbable colaboración entre la ciencia de vanguardia y la sabiduría ancestral, uniendo el pasado y el futuro para salvar a una leyenda viviente
Przetrwanie meksykańskiego aksolotla nie będzie zależało od jednego cudownego rozwiązania, ale od nieprawdopodobnej współpracy między najnowocześniejszą nauką a mądrością przodków, łączącej przeszłość i przyszłość by uratować żywą legendę
El tren sale de la ciudad a las dos. Lucía está en el asiento doce. Mira por la ventana. Los campos son llanos, marrones y muy anchos. No ha soltado el teléfono.
Pociąg odjechał z miasta o drugiej. Lucía siedzi na miejscu dwunastym. Patrzy przez okno. Pola są płaskie, brązowe i bardzo szerokie. Nie odłożyła jeszcze telefonu.
En la costa gallega, donde el verde de los montes se funde con el azul del Atlántico, se encuentra Pedramar, un pueblo que siempre había vivido al compás de las mareas.
Na wybrzeżu Galicji, gdzie zieleń wzgórz zlewa się z błękitem Atlantyku, znajduje się Pedramar, wioska, która zawsze żyła w rytm przypływów i odpływów.
La supervivencia del ajolote mexicano no dependerá de una única solución milagrosa, sino de la improbable colaboración entre la ciencia de vanguardia y la sabiduría ancestral, uniendo el pasado y el futuro para salvar a una leyenda viviente de convertirse en un simple mito de Xochimilco.
Przetrwanie meksykańskiego aksolotla nie będzie zależało od jednego cudownego rozwiązania, ale od nieprawdopodobnej współpracy między najnowocześniejszą nauką a mądrością przodków, łączącej przeszłość i przyszłość by uratować żywą legendę przed staniem się jedynie mitem z Xochimilco.
Este relato incluye personajes ficticios, pero está inspirado en los hechos históricos de la separación de Panamá de Colombia, ocurrida el 3 de noviembre de 1903.
Ta opowieść zawiera fikcyjne postacie, ale jest inspirowana wydarzeniami historycznymi związanymi z oddzieleniem Panamy od Kolumbii, które nastąpiło 3 listopada 1903 roku.
Su hija, Elena, recién graduada en biología marina, compartía su inquietud, pero veía una solución donde su padre solo veía problemas.
Jego córka, Elena, świeżo upieczona absolwentka biologii morskiej, podzielała jego obawy, ale widziała rozwiązanie tam, gdzie jej ojciec widział tylko problemy.
El acotxador se agacha para formar la última plataforma, y la enxaneta, que a menudo no tiene más de cinco o seis años, trepa sobre él y levanta un brazo con cuatro dedos extendidos, simbolizando la bandera catalana.
'Acotxador' kuca by utworzyć ostatnią platformę, a 'enxaneta', która często ma nie więcej niż pięć lub sześć lat, wspina się na niego i unosi ramię z czterema wyciągniętymi palcami, symbolizując katalońską flagę.
No predecía una fecha exacta, pero señalaba un aumento de tensión subterránea que coincidía con un ciclo descrito en una leyenda sobre el Quinto Sol, la era actual, cuyo fin estaría marcado por terremotos.
Nie przewidywał dokładnej daty, ale wskazywał na wzrost podziemnego napięcia który zbiegał się z cyklem opisanym w legendzie o Piątym Słońcu, obecnej erze, której koniec miał być naznaczony trzęsieniami ziemi.
Semanas después, mientras la propuesta de Elena era evaluada por las autoridades, una nueva investigación reveló una noticia desalentadora: se estimaba que quedaban menos de treinta ajolotes por kilómetro cuadrado en los canales.
Kilka tygodni później, podczas gdy propozycja Eleny była oceniana przez władze, nowe badania ujawniły zniechęcającą wiadomość: oszacowano, że pozostało mniej niż trzydzieści aksolotli na kilometr kwadratowy w kanałach.
Era una franja de pintura amarilla que entraba por la puerta principal de la biblioteca, cruzaba la sala de lectura y terminaba bajo el retrato de la madre de Julián.
Był to pas żółtej farby który wchodził przez główne drzwi biblioteki, przecinał czytelnię i kończył się pod portretem matki Juliána.
El ajolote, con su apariencia de eterno renacuajo sonriente y su asombrosa capacidad para regenerar extremidades e incluso partes de su cerebro, es un tesoro biológico y un símbolo cultural de México.
Aksolotl, z wyglądem wiecznie uśmiechniętej kijanki i swoją zadziwiającą zdolnością do regeneracji kończyn a nawet części mózgu, jest biologicznym skarbem i kulturowym symbolem Meksyku.
El Ejército de los Andes se dividió en seis columnas que avanzaron por diferentes pasos montañosos, aunque las dos principales, lideradas por los generales Soler y O'Higgins, concentraban el grueso de las tropas.
Armia Andów podzieliła się na sześć kolumn które posuwały się przez różne przełęcze górskie, chociaż dwie główne, dowodzone przez generałów Solera i O’Higginsa, skupiały większość wojsk.
Aprendieron a identificar las distintas especies, los mejores momentos para recolectarlas respetando sus ciclos de crecimiento y las técnicas de secado para preservar sus propiedades.
Nauczyli się identyfikować różne gatunki, najlepsze momenty na ich zbieranie z poszanowaniem ich cykli wzrostu oraz techniki suszenia pozwalające zachować ich właściwości.
Describió cómo una persona, después de aplicarse un bálsamo con estas hierbas, caería en un sueño profundo y experimentaría visiones tan reales que, al despertar, juraría haberlas vivido.
Opisała, jak osoba, po nałożeniu balsamu z tymi ziołami, zapadłaby w głęboki sen i doświadczyła wizji tak realnych że po przebudzeniu przysięgałaby, że je przeżyła.
Construido en la década de 1930 por prisioneros de guerra paraguayos, el camino era la única conexión entre La Paz, la capital administrativa de Bolivia, y la región amazónica de los Yungas.
Zbudowana w latach 30. XX wieku przez paragwajskich jeńców wojennych, droga była jedynym połączeniem między La Paz, administracyjną stolicą Boliwii, a amazońskim regionem Yungas.
El fiscal principal, un hombre severo de mirada fanática, presentó la "prueba" principal: el testimonio de una vecina que juraba haberla visto aplicarse una pócima y elevarse por los aires.
Główny prokurator, surowy człowiek o fanatycznym spojrzeniu, przedstawił główny „dowód”: zeznanie sąsiadki która przysięgała, że ją widziała jak nakładała na siebie miksturę i unosiła się w powietrze.
Entre diciembre de 1937 y febrero de 1938, la ciudad cambió de manos mientras soldados, civiles y personal sanitario luchaban no solo contra las armas, sino también contra un frío extraordinario.
Między grudniem 1937 a lutym 1938 roku, miasto przechodziło z rąk do rąk podczas gdy żołnierze, cywile i personel medyczny walczyli nie tylko z bronią, lecz także z niezwykłym chłodem.
Su hija, Elena, recién graduada en biología marina, compartía su inquietud, pero veía una solución donde su padre solo veía problemas.
Jego córka, Elena, świeżo upieczona absolwentka biologii morskiej, podzielała jego obawy, ale widziała rozwiązanie tam, gdzie jej ojciec widział tylko problemy.
El concierto de La Plata quedó recordado por la detención, pero también por un momento menos visible: el instante en que Mercedes calló y el público comprendió que su silencio no era una rendición.
Koncert w La Placie zapamiętano z powodu aresztowania, lecz także z powodu mniej widocznego momentu: chwili, gdy Mercedes umilkła a publiczność zrozumiała, że jej milczenie nie było poddaniem się.
Mientras otras muchas personas encontraron un final trágico en la hoguera, la valiente curandera de Zugarramurdi usó el conocimiento, el arma más poderosa de todas, para iluminar las oscuras salas del tribunal y, finalmente, salvar su vida.
Podczas gdy wiele innych osób spotkało tragiczny koniec na stosie, odważna uzdrowicielka z Zugarramurdi użyła wiedzy, najpotężniejszej broni ze wszystkich, aby rozświetlić ciemne sale trybunału i, ostatecznie, ocalić swoje życie.
El fiscal principal, un hombre severo de mirada fanática, presentó la "prueba" principal: el testimonio de una vecina que juraba haberla visto aplicarse una pócima y elevarse por los aires.
Główny prokurator, surowy człowiek o fanatycznym spojrzeniu, przedstawił główny „dowód”: zeznanie sąsiadki która przysięgała, że ją widziała jak nakładała na siebie miksturę i unosiła się w powietrze.
Mientras descendía con precaución, cada paso lo alejaba del cielo y lo acercaba a la seguridad, llevando consigo el recuerdo imborrable de haber estado en la cima de América.
Schodząc ostrożnie, każdy krok oddalał go od nieba i przybliżał do bezpieczeństwa, niosąc ze sobą niezatarte wspomnienie bycia na szczycie Ameryki.
La contaminación, la urbanización y la introducción de especies invasoras como la tilapia y la carpa habían diezmado la población de ajolotes salvajes.
Zanieczyszczenie, urbanizacja i wprowadzenie inwazyjnych gatunków jak tilapia i karp zdzieciesiątkowały populację dzikich aksolotli.
Durante generaciones, sus habitantes habían sido pescadores, hombres y mujeres de piel curtida por el sol y la sal, cuyo sustento dependía enteramente de la generosidad del mar.
Przez pokolenia, jej mieszkańcy byli rybakami, mężczyźni i kobiety o skórze wygarbowanej słońcem i solą, których utrzymanie zależało w całości od hojności morza.
Tal vez, pensó Sofía, su precio reflejaba de manera muy pura la presión inflacionaria y las expectativas del mercado antes que otros indicadores oficiales.
Być może, pomyślała Sofía, jej cena odzwierciedlała bardzo czysto presję inflacyjną i oczekiwania rynkowe przed innymi oficjalnymi wskaźnikami.
Existía un patrón claro: un aumento abrupto y sostenido, superior al 15% mensual en el precio del mate, había precedido a cada una de las grandes recesiones de las últimas tres décadas con una antelación de entre tres y seis meses.
Istniał wyraźny wzorzec: gwałtowny i trwały wzrost, przekraczający 15% miesięcznie ceny mate, poprzedzał każdą z wielkich recesji ostatnich trzech dekad z wyprzedzeniem od trzech do sześciu miesięcy.
No predecía una fecha exacta, pero señalaba un aumento de tensión subterránea que coincidía con un ciclo descrito en una leyenda sobre el Quinto Sol, la era actual, cuyo fin estaría marcado
Nie przewidywał dokładnej daty, ale wskazywał na wzrost podziemnego napięcia który zbiegał się z cyklem opisanym w legendzie o Piątym Słońcu, obecnej erze, której koniec miał być naznaczony
Mientras las Provincias Unidas del Río de la Plata luchaban por consolidar su independencia, el general José de San Martín, gobernador de Cuyo, tenía una visión mucho más audaz.
Podczas gdy Zjednoczone Prowincje La Platy walczyły o umocnienie swojej niepodległości, generał José de San Martín, gubernator Cuyo, miał znacznie śmielszą wizję.
Era un reconocimiento poco común para una artista latinoamericana y, más aún, para una mujer sin formación académica tradicional que trabajaba con materiales modestos.
Było to rzadkie uznanie dla latynoamerykańskiej artystki a tym bardziej dla kobiety bez tradycyjnego wykształcenia akademickiego która pracowała ze skromnymi materiałami.
Cipactli no solo había indicado una alta probabilidad de un sismo significativo en esa ventana de tiempo, sino que también había señalado la zona del epicentro con una precisión asombrosa.
Cipactli nie tylko wskazał wysokie prawdopodobieństwo znaczącego trzęsienia ziemi w tym oknie czasowym, ale także wskazał strefę epicentrum z zadziwiającą precyzją.
Desde la bahía llegaban rumores contradictorios: que un barco colombiano iba a bombardear la ciudad, que los soldados enviados desde Barranquilla habían quedado detenidos en Colón y que los dirigentes separatistas ya controlaban los cuarteles.
Z zatoki docierały sprzeczne pogłoski: że kolumbijski statek miał zbombardować miasto, że żołnierze wysłani z Barranquilli zostali zatrzymani w Colón i że przywódcy separatystów już kontrolowali koszary.
Le habló de cómo las monjas del convento de Santa Rosa, en el siglo XVII, crearon este manjar para agasajar a un virrey, esperando que el platillo fuera tan complejo y rico como la fe que profesaban.
Mówiła jej o tym, jak zakonnice z klasztoru Santa Rosa, w XVII wieku, stworzyły ten przysmak, aby ugościć wicekróla, mając nadzieję, że danie będzie tak złożone i bogate jak wyznawana przez nie wiara.
Existía un patrón claro: un aumento abrupto y sostenido, superior al 15% mensual en el precio del mate, había precedido a cada una de las grandes recesiones de las últimas tres décadas con una antelación
Istniał wyraźny wzorzec: gwałtowny i trwały wzrost, przekraczający 15% miesięcznie ceny mate, poprzedzał każdą z wielkich recesji ostatnich trzech dekad z wyprzedzeniem
Al final del recorrido, con la ropa manchada de barro y el corazón aún acelerado, los ciclistas reciben una camiseta que proclama con orgullo: “Yo sobreviví a la Ruta de la Muerte”.
Na koniec trasy, z ubraniami poplamionymi błotem i sercem wciąż bijącym mocno, rowerzyści otrzymują koszulkę która dumnie głosi: „Przeżyłem Drogę Śmierci”.
Creía que si una civilización había vivido durante siglos sobre un terreno tan inestable, era lógico que hubieran desarrollado una comprensión profunda de sus ritmos.
Uważała, że jeśli cywilizacja żyła przez wieki na tak niestabilnym gruncie, było logiczne, że rozwinęli głębokie zrozumienie jego rytmów.
El ajolote, con su apariencia de eterno renacuajo sonriente y su asombrosa capacidad para regenerar extremidades e incluso partes de su cerebro, es un tesoro biológico y un símbolo cultural de México.
Aksolotl, z wyglądem wiecznie uśmiechniętej kijanki i swoją zadziwiającą zdolnością do regeneracji kończyn a nawet części mózgu, jest biologicznym skarbem i kulturowym symbolem Meksyku.
Fuera de su ventana, el ajetreo de la Ciudad de México continuaba su ritmo incesante, indiferente a la tensión que se acumulaba en su pequeño apartamento de la colonia Roma.
Za jej oknem, zgiełk Meksyku kontynuował swój nieustanny rytm, obojętny na napięcie które narastało w jej małym mieszkaniu w dzielnicy Roma.
Su hija, Elena, recién graduada en biología marina, compartía su inquietud, pero veía una solución donde su padre solo veía problemas.
Jego córka, Elena, świeżo upieczona absolwentka biologii morskiej, podzielała jego obawy, ale widziała rozwiązanie tam, gdzie jej ojciec widział tylko problemy.
Ofrecen guías expertos que conocen cada curva, vehículos de apoyo que siguen al grupo y equipos de seguridad que minimizan los riesgos.
Oferują doświadczonych przewodników którzy znają każdy zakręt, pojazdy wsparcia, które podążają za grupą i sprzęt bezpieczeństwa, który minimalizuje ryzyko.
Su objetivo era ambicioso, casi una locura: encontrar correlaciones entre los ciclos sísmicos y los calendarios y profecías descritos en los códices aztecas.
Jego cel był ambitny, niemal szalony: znaleźć korelacje między cyklami sejsmicznymi a kalendarzami i proroctwami opisanymi w kodeksach azteckich.
Durante generaciones, sus habitantes habían sido pescadores, hombres y mujeres de piel curtida por el sol y la sal, cuyo sustento dependía enteramente de la generosidad del mar.
Przez pokolenia, jej mieszkańcy byli rybakami, mężczyźni i kobiety o skórze wygarbowanej słońcem i solą, których utrzymanie zależało w całości od hojności morza.
Su caso, junto con la creciente desconfianza de algunos inquisidores sobre la veracidad de las confesiones masivas, contribuyó a un cambio de perspectiva.
Jej sprawa, wraz z rosnącą nieufnością niektórych inkwizytorów co do prawdziwości masowych zeznań, przyczyniła się do zmiany perspektywy.
Esta prenda es más que un simple recuerdo; es un trofeo, un testimonio de haber enfrentado uno de los caminos más notorios del mundo y haber vivido para contarlo.
Ten element garderoby to więcej niż zwykła pamiątka; to trofeum, świadectwo zmierzenia się z jedną z najbardziej znanych dróg na świecie i przeżycia, by o tym opowiedzieć.
El ajolote, con su apariencia de eterno renacuajo sonriente y su asombrosa capacidad para regenerar extremidades e incluso partes de su cerebro, es un tesoro biológico y un símbolo cultural de México.
Aksolotl, z wyglądem wiecznie uśmiechniętej kijanki i swoją zadziwiającą zdolnością do regeneracji kończyn a nawet części mózgu, jest biologicznym skarbem i kulturowym symbolem Meksyku.
Cada vez que levantamos un castell, reforzamos la idea de que juntos podemos alcanzar alturas que serían imposibles para cualquiera de nosotros individualmente".
Za każdym razem, gdy wznosimy 'castell', umacniamy przekonanie że razem możemy osiągnąć wyżyny które byłyby niemożliwe dla każdego z nas indywidualnie."
Cada mañana, grupos de turistas equipados con cascos, guantes y bicicletas de alta gama son transportados hasta La Cumbre, a más de 4.700 metros sobre el nivel del mar.
Każdego ranka, grupy turystów wyposażone w kaski, rękawice i wysokiej klasy rowery są transportowane do La Cumbre, ponad 4700 metrów nad poziomem morza.
Su abuela, Elena, una mujer de mirada sabia y manos marcadas por décadas en la cocina, mantenía una calma que a Sofía le parecía casi irracional.
Jej babcia, Elena, kobieta o mądrym spojrzeniu i dłoniach naznaczonych dziesięcioleciami spędzonymi w kuchni, zachowywała spokój który Sofii wydawał się niemal irracjonalny.
La supervivencia del ajolote mexicano no dependerá de una única solución milagrosa, sino de la improbable colaboración entre la ciencia de vanguardia y la sabiduría ancestral, uniendo el pasado y el futuro para salvar a una leyenda viviente de convertirse en un simple mito de Xochimilco.
Przetrwanie meksykańskiego aksolotla nie będzie zależało od jednego cudownego rozwiązania, ale od nieprawdopodobnej współpracy między najnowocześniejszą nauką a mądrością przodków, łączącej przeszłość i przyszłość by uratować żywą legendę przed staniem się jedynie mitem z Xochimilco.
Demostró que, con determinación, una planificación impecable y un liderazgo inspirador, se podían superar los obstáculos más formidables en la búsqueda de la libertad.
Pokazało to, że dzięki determinacji, nienagannemu planowaniu i inspirującemu przywództwu, można pokonać najgroźniejsze przeszkody w dążeniu do wolności.
La contaminación, la urbanización y la introducción de especies invasoras como la tilapia y la carpa habían diezmado la población de ajolotes salvajes.
Zanieczyszczenie, urbanizacja i wprowadzenie inwazyjnych gatunków jak tilapia i karp zdzieciesiątkowały populację dzikich aksolotli.
Camiones cargados de productos agrícolas y autobuses repletos de pasajeros se aferraban a sus curvas cerradas, bordeando precipicios de hasta 600 metros.
Ciężarówki załadowane produktami rolnymi i autobusy pełne pasażerów czepiły się jej ostrych zakrętów, granicząc z przepaściami o głębokości do 600 metrów.
Semanas después, mientras la propuesta de Elena era evaluada por las autoridades, una nueva investigación reveló una noticia desalentadora: se estimaba que quedaban menos de treinta ajolotes por kilómetro cuadrado en los canales.
Kilka tygodni później, podczas gdy propozycja Eleny była oceniana przez władze, nowe badania ujawniły zniechęcającą wiadomość: oszacowano, że pozostało mniej niż trzydzieści aksolotli na kilometr kwadratowy w kanałach.
Al final del recorrido, con la ropa manchada de barro y el corazón aún acelerado, los ciclistas reciben una camiseta que proclama con orgullo: “Yo sobreviví a la Ruta de la Muerte”.
Na koniec trasy, z ubraniami poplamionymi błotem i sercem wciąż bijącym mocno, rowerzyści otrzymują koszulkę która dumnie głosi: „Przeżyłem Drogę Śmierci”.
A pesar de las pérdidas y del inmenso sufrimiento, la moral del ejército se mantuvo alta, impulsada por el liderazgo de San Martín y el objetivo sublime de la libertad.
Pomimo strat i ogromnego cierpienia, morale armii pozostało wysokie, napędzane przywództwem San Martína i wzniosłym celem wolności.
La supervivencia del ajolote mexicano no dependerá de una única solución milagrosa, sino de la improbable colaboración entre la ciencia de vanguardia y la sabiduría ancestral, uniendo el pasado y el futuro para salvar a una leyenda viviente de convertirse en un simple mito de Xochimilco.
Przetrwanie meksykańskiego aksolotla nie będzie zależało od jednego cudownego rozwiązania, ale od nieprawdopodobnej współpracy między najnowocześniejszą nauką a mądrością przodków, łączącej przeszłość i przyszłość by uratować żywą legendę przed staniem się jedynie mitem z Xochimilco.
Elena Ríos, una joven bióloga con una pasión que igualaba la complejidad de su campo, observaba las aguas turbias desde su pequeña lancha de investigación.
Elena Ríos, młoda biolog z pasją dorównującą złożoności jej dziedziny, obserwowała mętne wody ze swojej małej łodzi badawczej.
Su plan consistía en utilizar biotecnología avanzada para fortalecer genéticamente a los ajolotes criados en cautiverio antes de reintroducirlos en la naturaleza.
Jej plan polegał na wykorzystaniu zaawansowanej biotechnologii w celu genetycznego wzmocnienia aksolotli hodowanych w niewoli przed ponownym wprowadzeniem ich do środowiska naturalnego.
Este apodo no es una exageración; durante décadas, este camino de grava, con apenas tres metros de ancho en algunos tramos y sin barreras de protección, se cobró la vida
Ten przydomek nie jest przesadą; przez dziesięciolecia, ta żwirowa droga, mająca zaledwie trzy metry szerokości na niektórych odcinkach i bez barier ochronnych, pochłonęła życie
Elena Ríos, una joven bióloga con una pasión que igualaba la complejidad de su campo, observaba las aguas turbias desde su pequeña lancha de investigación.
Elena Ríos, młoda biolog z pasją dorównującą złożoności jej dziedziny, obserwowała mętne wody ze swojej małej łodzi badawczej.
Su plan consistía en utilizar biotecnología avanzada para fortalecer genéticamente a los ajolotes criados en cautiverio antes de reintroducirlos en la naturaleza.
Jej plan polegał na wykorzystaniu zaawansowanej biotechnologii w celu genetycznego wzmocnienia aksolotli hodowanych w niewoli przed ponownym wprowadzeniem ich do środowiska naturalnego.
Elena Ríos, una joven bióloga con una pasión que igualaba la complejidad de su campo, observaba las aguas turbias desde su pequeña lancha de investigación.
Elena Ríos, młoda biolog z pasją dorównującą złożoności jej dziedziny, obserwowała mętne wody ze swojej małej łodzi badawczej.
Su plan consistía en utilizar biotecnología avanzada para fortalecer genéticamente a los ajolotes criados en cautiverio antes de reintroducirlos en la naturaleza.
Jej plan polegał na wykorzystaniu zaawansowanej biotechnologii w celu genetycznego wzmocnienia aksolotli hodowanych w niewoli przed ponownym wprowadzeniem ich do środowiska naturalnego.
Construido en la década de 1930 por prisioneros de guerra paraguayos, el camino era la única conexión entre La Paz, la capital administrativa de Bolivia, y la región amazónica de los Yungas.
Zbudowana w latach 30. XX wieku przez paragwajskich jeńców wojennych, droga była jedynym połączeniem między La Paz, administracyjną stolicą Boliwii, a amazońskim regionem Yungas.
Le habló de cómo las monjas del convento de Santa Rosa, en el siglo XVII, crearon este manjar para agasajar a un virrey, esperando que el platillo fuera tan complejo y rico como la fe que profesaban.
Mówiła jej o tym, jak zakonnice z klasztoru Santa Rosa, w XVII wieku, stworzyły ten przysmak, aby ugościć wicekróla, mając nadzieję, że danie będzie tak złożone i bogate jak wyznawana przez nie wiara.
La neblina, las lluvias torrenciales y los deslizamientos de tierra eran compañeros constantes en un viaje que ponía a prueba los nervios de los conductores más experimentados.
Mgła, ulewne deszcze i osunięcia ziemi były stałymi towarzyszami w podróży, która wystawiała na próbę nerwy najbardziej doświadczonych kierowców.
Aprendieron a identificar las distintas especies, los mejores momentos para recolectarlas respetando sus ciclos de crecimiento y las técnicas de secado para preservar sus propiedades.
Nauczyli się identyfikować różne gatunki, najlepsze momenty na ich zbieranie z poszanowaniem ich cykli wzrostu oraz techniki suszenia pozwalające zachować ich właściwości.
Cipactli no solo había indicado una alta probabilidad de un sismo significativo en esa ventana de tiempo, sino que también había señalado la zona del epicentro con una precisión asombrosa.
Cipactli nie tylko wskazał wysokie prawdopodobieństwo znaczącego trzęsienia ziemi w tym oknie czasowym, ale także wskazał strefę epicentrum z zadziwiającą precyzją.
un aumento abrupto y sostenido, superior al 15% mensual en el precio del mate, había precedido a cada una de las grandes recesiones de las últimas tres décadas con una antelación de entre tres y seis meses.
gwałtowny i trwały wzrost, przekraczający 15% miesięcznie ceny mate, poprzedzał każdą z wielkich recesji ostatnich trzech dekad z wyprzedzeniem od trzech do sześciu miesięcy.
Comprendía que la libertad de América del Sur no estaría asegurada mientras el poder realista permaneciera fuerte en su virreinato más rico, el del Perú.
Rozumiał, że wolność Ameryki Południowej nie będzie zapewniona dopóki władza rojalistów pozostanie silna w ich najbogatszym wicekrólestwie, czyli w Peru.
Aquella mañana de martes, mientras realizaba una inspección rutinaria en el Museo Arqueológico Nacional de Madrid, algo en la famosa estatua le pareció incorrecto.
Tego wtorkowego poranka, podczas gdy przeprowadzał rutynową inspekcję w Narodowym Muzeum Archeologicznym w Madrycie, coś w słynnej statule wydało mu się nie w porządku.
La contaminación, la urbanización y la introducción de especies invasoras como la tilapia y la carpa habían diezmado la población de ajolotes salvajes.
Zanieczyszczenie, urbanizacja i wprowadzenie inwazyjnych gatunków jak tilapia i karp zdzieciesiątkowały populację dzikich aksolotli.
Fuera de su ventana, el ajetreo de la Ciudad de México continuaba su ritmo incesante, indiferente a la tensión que se acumulaba en su pequeño apartamento de la colonia Roma.
Za jej oknem, zgiełk Meksyku kontynuował swój nieustanny rytm, obojętny na napięcie które narastało w jej małym mieszkaniu w dzielnicy Roma.
El acotxador se agacha para formar la última plataforma, y la enxaneta, que a menudo no tiene más de cinco o seis años, trepa sobre él y levanta un brazo con cuatro dedos extendidos, simbolizando la bandera catalana.
'Acotxador' kuca by utworzyć ostatnią platformę, a 'enxaneta', która często ma nie więcej niż pięć lub sześć lat, wspina się na niego i unosi ramię z czterema wyciągniętymi palcami, symbolizując katalońską flagę.
Los jóvenes que se habían marchado empezaron a oír hablar del renacer de su pueblo y algunos decidieron regresar, atraídos por un trabajo que combinaba tradición e innovación.
Młodzi ludzie, którzy wyjechali zaczęli słyszeć o odrodzeniu swojej miejscowości a niektórzy postanowili wrócić, przyciągnięci pracą łączącą tradycję z innowacją.
Demostró que, con determinación, una planificación impecable y un liderazgo inspirador, se podían superar los obstáculos más formidables en la búsqueda de la libertad.
Pokazało to, że dzięki determinacji, nienagannemu planowaniu i inspirującemu przywództwu, można pokonać najgroźniejsze przeszkody w dążeniu do wolności.
Su plan consistía en utilizar biotecnología avanzada para fortalecer genéticamente a los ajolotes criados en cautiverio antes de reintroducirlos en la naturaleza.
Jej plan polegał na wykorzystaniu zaawansowanej biotechnologii w celu genetycznego wzmocnienia aksolotli hodowanych w niewoli przed ponownym wprowadzeniem ich do środowiska naturalnego.
Aprendieron a identificar las distintas especies, los mejores momentos para recolectarlas respetando sus ciclos de crecimiento y las técnicas de secado para preservar sus propiedades.
Nauczyli się identyfikować różne gatunki, najlepsze momenty na ich zbieranie z poszanowaniem ich cykli wzrostu oraz techniki suszenia pozwalające zachować ich właściwości.
Desde la bahía llegaban rumores contradictorios: que un barco colombiano iba a bombardear la ciudad, que los soldados enviados desde Barranquilla habían quedado detenidos en Colón y que los dirigentes separatistas ya controlaban los cuarteles.
Z zatoki docierały sprzeczne pogłoski: że kolumbijski statek miał zbombardować miasto, że żołnierze wysłani z Barranquilli zostali zatrzymani w Colón i że przywódcy separatystów już kontrolowali koszary.
Le habló de cómo las monjas del convento de Santa Rosa, en el siglo XVII, crearon este manjar para agasajar a un virrey, esperando que el platillo fuera tan complejo y rico como la fe que profesaban.
Mówiła jej o tym, jak zakonnice z klasztoru Santa Rosa, w XVII wieku, stworzyły ten przysmak, aby ugościć wicekróla, mając nadzieję, że danie będzie tak złożone i bogate jak wyznawana przez nie wiara.
Este apodo no es una exageración; durante décadas, este camino de grava, con apenas tres metros de ancho en algunos tramos y sin barreras de protección, se cobró la vida de cientos de personas cada año.
Ten przydomek nie jest przesadą; przez dziesięciolecia, ta żwirowa droga, mająca zaledwie trzy metry szerokości na niektórych odcinkach i bez barier ochronnych, pochłonęła życie setek ludzi każdego roku.
La neblina, las lluvias torrenciales y los deslizamientos de tierra eran compañeros constantes en un viaje que ponía a prueba los nervios de los conductores más experimentados.
Mgła, ulewne deszcze i osunięcia ziemi były stałymi towarzyszami w podróży, która wystawiała na próbę nerwy najbardziej doświadczonych kierowców.
La neblina, las lluvias torrenciales y los deslizamientos de tierra eran compañeros constantes en un viaje que ponía a prueba los nervios de los conductores más experimentados.
Mgła, ulewne deszcze i osunięcia ziemi były stałymi towarzyszami w podróży, która wystawiała na próbę nerwy najbardziej doświadczonych kierowców.
Describió cómo una persona, después de aplicarse un bálsamo con estas hierbas, caería en un sueño profundo y experimentaría visiones tan reales que, al despertar, juraría haberlas vivido.
Opisała, jak osoba, po nałożeniu balsamu z tymi ziołami, zapadłaby w głęboki sen i doświadczyła wizji tak realnych że po przebudzeniu przysięgałaby, że je przeżyła.
Cuando la última nota vibró y se desvaneció en el aire, un silencio sobrecogedor llenó la sala por un segundo antes de estallar en una ovación atronadora.
Kiedy ostatnia nuta zawibrowała i zniknęła w powietrzu, przytłaczająca cisza wypełniła salę na sekundę zanim wybuchła gromkimi brawami.
El ajolote, con su apariencia de eterno renacuajo sonriente y su asombrosa capacidad para regenerar extremidades e incluso partes de su cerebro, es un tesoro biológico y un símbolo cultural de México.
Aksolotl, z wyglądem wiecznie uśmiechniętej kijanki i swoją zadziwiającą zdolnością do regeneracji kończyn a nawet części mózgu, jest biologicznym skarbem i kulturowym symbolem Meksyku.
para formar la última plataforma, y la enxaneta, que a menudo no tiene más de cinco o seis años, trepa sobre él y levanta un brazo con cuatro dedos extendidos, simbolizando la bandera catalana.
by utworzyć ostatnią platformę, a 'enxaneta', która często ma nie więcej niż pięć lub sześć lat, wspina się na niego i unosi ramię z czterema wyciągniętymi palcami, symbolizując katalońską flagę.
"La psicología es tan importante como la fuerza", continué, viendo cómo nuestros 'segons' y 'terços', el segundo y tercer piso, se asentaban en su lugar.
„Psychologia jest równie ważna jak siła”, kontynuowałem, widząc, jak nasi 'segons' i 'terços', drugie i trzecie piętro, zajmowali swoje miejsca.
Existía un patrón claro: un aumento abrupto y sostenido, superior al 15% mensual en el precio del mate, había precedido a cada una de las grandes recesiones de las últimas tres décadas con una antelación
Istniał wyraźny wzorzec: gwałtowny i trwały wzrost, przekraczający 15% miesięcznie ceny mate, poprzedzał każdą z wielkich recesji ostatnich trzech dekad z wyprzedzeniem
Camiones cargados de productos agrícolas y autobuses repletos de pasajeros se aferraban a sus curvas cerradas, bordeando precipicios de hasta 600 metros.
Ciężarówki załadowane produktami rolnymi i autobusy pełne pasażerów czepiły się jej ostrych zakrętów, granicząc z przepaściami o głębokości do 600 metrów.
Durante generaciones, sus habitantes habían sido pescadores, hombres y mujeres de piel curtida por el sol y la sal, cuyo sustento dependía enteramente de la generosidad del mar.
Przez pokolenia, jej mieszkańcy byli rybakami, mężczyźni i kobiety o skórze wygarbowanej słońcem i solą, których utrzymanie zależało w całości od hojności morza.
Semanas después, mientras la propuesta de Elena era evaluada por las autoridades, una nueva investigación reveló una noticia desalentadora: se estimaba que quedaban menos de treinta ajolotes por kilómetro cuadrado en los canales.
Kilka tygodni później, podczas gdy propozycja Eleny była oceniana przez władze, nowe badania ujawniły zniechęcającą wiadomość: oszacowano, że pozostało mniej niż trzydzieści aksolotli na kilometr kwadratowy w kanałach.
Mientras sus colegas se fiaban exclusivamente de los datos de las placas tectónicas y los patrones históricos registrados, Sofía había empezado a explorar una fuente de información mucho más antigua:
Podczas gdy jej koledzy polegali wyłącznie na danych z płyt tektonicznych i historycznych wzorcach zarejestrowanych, Sofía zaczęła badać źródło informacji znacznie starsze:
Cruzando los datos del correo con los registros de inmigración y las listas de pasajeros de vuelos recientes, la policía identificó a un conocido contrabandista de arte internacional llamado Viktor Orlov.
Krzyżując dane e-maila z rejestrami imigracyjnymi i listami pasażerów ostatnich lotów, policja zidentyfikowała znanego międzynarodowego przemytnika dzieł sztuki o nazwisku Wiktor Orłow.
Para ella, la tradición no era un recuerdo muerto: era un material vivo que podía transformarse, discutir con el presente y hasta incomodar.
Dla niej tradycja nie była martwym wspomnieniem: była żywym materiałem, który można było przekształcać, spierać się z teraźniejszością, a nawet uwierać.
Le habló de cómo las monjas del convento de Santa Rosa, en el siglo XVII, crearon este manjar para agasajar a un virrey, esperando que el platillo fuera tan complejo y rico como la fe que profesaban.
Mówiła jej o tym, jak zakonnice z klasztoru Santa Rosa, w XVII wieku, stworzyły ten przysmak, aby ugościć wicekróla, mając nadzieję, że danie będzie tak złożone i bogate jak wyznawana przez nie wiara.
En las alturas de los Andes bolivianos, serpenteando desde la gélida cumbre de La Cumbre hasta la cálida y húmeda selva de los Yungas, se encuentra una leyenda tallada en la montaña:
Na wysokościach / wysoko boliwińskich Andów, wijąca się / wężowata od lodowatego szczytu La Cumbre do ciepłej i wilgotnej dżungli Yungas, znajduje się / jest legenda wyrzeźbiona w górze:
El cuaderno de su tatarabuela ya no era una simple reliquia, era el mapa que había guiado a su familia hacia un nuevo destino, uno tan rico y complejo como el mole que ahora servían con orgullo.
Notatnik jej praprababci nie był już prostą relikwią, była mapą, która prowadziła jej rodzinę ku nowemu przeznaczeniu, jednemu tak bogatemu i złożonemu jak mole które teraz z dumą podawali.
Mientras descendía con precaución, cada paso lo alejaba del cielo y lo acercaba a la seguridad, llevando consigo el recuerdo imborrable de haber estado en la cima de América.
Schodząc ostrożnie, każdy krok oddalał go od nieba i przybliżał do bezpieczeństwa, niosąc ze sobą niezatarte wspomnienie bycia na szczycie Ameryki.
La contaminación, la urbanización y la introducción de especies invasoras como la tilapia y la carpa habían diezmado la población de ajolotes salvajes.
Zanieczyszczenie, urbanizacja i wprowadzenie inwazyjnych gatunków jak tilapia i karp zdzieciesiątkowały populację dzikich aksolotli.
Se dieron cuenta de que el mismo peligro que había aterrorizado a los locales durante años podía ser exactamente el tipo de adrenalina que buscaban los viajeros internacionales.
Zrozumieli, że to samo niebezpieczeństwo, które terroryzowało miejscowych przez lata może być dokładnie tym rodzajem adrenaliny, której szukali międzynarodowi podróżnicy.
Camiones cargados de productos agrícolas y autobuses repletos de pasajeros se aferraban a sus curvas cerradas, bordeando precipicios de hasta 600 metros.
Ciężarówki załadowane produktami rolnymi i autobusy pełne pasażerów czepiły się jej ostrych zakrętów, granicząc z przepaściami o głębokości do 600 metrów.
El fiscal principal, un hombre severo de mirada fanática, presentó la "prueba" principal: el testimonio de una vecina que juraba haberla visto aplicarse una pócima y elevarse por los aires.
Główny prokurator, surowy człowiek o fanatycznym spojrzeniu, przedstawił główny „dowód”: zeznanie sąsiadki która przysięgała, że ją widziała jak nakładała na siebie miksturę i unosiła się w powietrze.
Mientras Leo sorbía el líquido amargo y herbal a través de la bombilla, observó a los grupos de amigos y familias a su alrededor, todos compartiendo un solo mate que pasaba de mano en mano.
Gdy Leo sączył gorzki, ziołowy płyn przez bombillę, obserwował grupy przyjaciół i rodziny wokół niego, wszyscy dzielący jedno mate, które przechodziło z rąk do rąk.
Incluso se reunió con líderes pehuenches, un pueblo indígena, para pedirles permiso para pasar por sus tierras, sabiendo que la noticia llegaría a oídos de sus enemigos.
Spotkał się nawet z wodzami Pehuenche, rdzennego ludu, aby prosić ich o pozwolenie na przejście przez ich ziemie, wiedząc, że wiadomość ta dotrze do uszu jego wrogów.
La contaminación, la urbanización y la introducción de especies invasoras como la tilapia y la carpa habían diezmado la población de ajolotes salvajes.
Zanieczyszczenie, urbanizacja i wprowadzenie inwazyjnych gatunków jak tilapia i karp zdzieciesiątkowały populację dzikich aksolotli.
Mientras Leo sorbía el líquido amargo y herbal a través de la bombilla, observó a los grupos de amigos y familias a su alrededor, todos compartiendo un solo mate que pasaba de mano en mano.
Gdy Leo sączył gorzki, ziołowy płyn przez bombillę, obserwował grupy przyjaciół i rodziny wokół niego, wszyscy dzielący jedno mate, które przechodziło z rąk do rąk.
El ajolote, con su apariencia de eterno renacuajo sonriente y su asombrosa capacidad para regenerar extremidades e incluso partes de su cerebro, es un tesoro biológico y un símbolo cultural de México.
Aksolotl, z wyglądem wiecznie uśmiechniętej kijanki i swoją zadziwiającą zdolnością do regeneracji kończyn a nawet części mózgu, jest biologicznym skarbem i kulturowym symbolem Meksyku.
Le habló de cómo las monjas del convento de Santa Rosa, en el siglo XVII, crearon este manjar para agasajar a un virrey, esperando que el platillo fuera tan complejo y rico como la fe que profesaban.
Mówiła jej o tym, jak zakonnice z klasztoru Santa Rosa, w XVII wieku, stworzyły ten przysmak, aby ugościć wicekróla, mając nadzieję, że danie będzie tak złożone i bogate jak wyznawana przez nie wiara.
Su plan consistía en utilizar biotecnología avanzada para fortalecer genéticamente a los ajolotes criados en cautiverio antes de reintroducirlos en la naturaleza.
Jej plan polegał na wykorzystaniu zaawansowanej biotechnologii w celu genetycznego wzmocnienia aksolotli hodowanych w niewoli przed ponownym wprowadzeniem ich do środowiska naturalnego.
En las alturas de los Andes bolivianos, serpenteando desde la gélida cumbre de La Cumbre hasta la cálida y húmeda selva de los Yungas, se encuentra una leyenda
Na wysokościach / wysoko boliwińskich Andów, wijąca się / wężowata od lodowatego szczytu La Cumbre do ciepłej i wilgotnej dżungli Yungas, znajduje się / jest legenda
Cuando presentó su idea a la comunidad de chinamperos, los agricultores locales que cultivan en las islas artificiales de Xochimilco, se encontró con un escepticismo considerable.
Kiedy przedstawiła swój pomysł społeczności chinamperos, lokalnym rolnikom którzy uprawiają sztuczne wyspy Xochimilco, spotkała się ze znacznym sceptycyzmem.